جوش یا آکنه یکی از شایع ترین مشکلات پوستی است که بسیاری از افراد در سنین مختلف با آن درگیر می شوند. برخلاف تصور عموم، همه جوش ها علت یکسانی ندارند. دو نوع بسیار رایج آن، جوش های هورمونی و جوش های عفونی (باکتریایی) هستند که از نظر علت ایجاد، محل بروز، شدت التهاب و حتی روش درمان تفاوت های اساسی دارند. شناخت این تفاوت ها باعث می شود درمان هدفمندتر، کم هزینه تر و مؤثرتری انتخاب کنیم و از بدتر شدن وضعیت پوست جلوگیری شود.

جوش های هورمونی چیست؟

تعریف جوش هورمونی

جوش های هورمونی نوعی آکنه هستند که مستقیماً با نوسانات هورمونی بدن، به ویژه افزایش هورمون های آندروژن، ارتباط دارند. این نوسانات می توانند در دوران بلوغ، قبل از قاعدگی، بارداری، یائسگی یا در بیماری هایی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) رخ دهند.

علل ایجاد جوش های هورمونی

• افزایش هورمون های آندروژن و تحریک بیش از حد غدد چربی
• افزایش ترشح سبوم و بسته شدن منافذ پوست
• استرس مزمن و اختلال در محور هورمونی مغز
• ضعف عملکرد کبد و تجمع مواد زائد در بدن (در دیدگاه طب سنتی اسلامی)

جوش هورمونی بیشتر در ناحیه فک و چانه دیده می شود

ویژگی های ظاهری جوش های هورمونی

• معمولاً عمیق، دردناک و زیرپوستی هستند
• بیشتر در چانه، خط فک، اطراف دهان و گونه های پایینی دیده می شوند
• اغلب به صورت کیست یا ندول ظاهر می شوند
• معمولاً قبل از قاعدگی تشدید می شوند
• به درمان های سطحی ساده پاسخ ضعیف تری می دهند

جوش های عفونی (باکتریایی) چیست؟

تعریف جوش عفونی

جوش های عفونی زمانی ایجاد می شوند که منافذ پوست به وسیله چربی و سلول های مرده بسته شده و باکتری های طبیعی پوست (مانند Cutibacterium acnes) در آن ها رشد بیش از حد پیدا کنند. این فرآیند منجر به التهاب، قرمزی و گاهی چرک می شود.

علل ایجاد جوش های عفونی

• انسداد منافذ پوست
• رعایت نکردن بهداشت پوست یا استفاده از لوازم آرایشی کومدوژنیک
• تعریق زیاد و باقی ماندن آلودگی روی پوست
• ضعف سد دفاعی پوست و به هم خوردن تعادل میکروبی آن

ویژگی های ظاهری جوش های عفونی

• اغلب سطحی تر از جوش های هورمونی هستند
• شامل جوش های سرسفید، سرسیاه و چرکی
• بیشتر در پیشانی، بینی، چانه (ناحیه T)، پشت و شانه ها دیده می شوند
• معمولاً به درمان های موضعی ضدباکتری پاسخ خوبی می دهند

تفاوت های کلیدی جوش هورمونی و عفونی

راهکارهای مؤثر از دیدگاه طب سنتی اسلامی

اصلاح تغذیه و سبک زندگی

• کاهش مصرف قندهای ساده، غذاهای سرخ کرده و فست فود
• پرهیز از پرخوری و خوردن غذاهای سنگین در شب
• مصرف غذاهای ساده، گرم و متعادل مانند سوپ های سبک
• اصلاح یبوست که یکی از علل مهم جوش در طب سنتی محسوب می شود
• خواب منظم و کاهش استرس

استفاده از گیاهان دارویی با پشتوانه علمی

• آلوئه ورا: کاهش التهاب و کمک به ترمیم پوست
• گلاب طبیعی: آرام کننده پوست و کاهش قرمزی
• شمعدانی عطری: دارای خواص ضدباکتری و تنظیم کننده چربی پوست

راهکارهای موضعی برای کنترل و درمان جوش

استفاده از کرم چندمنظوره هیدا شمعدانی

در کنار اصلاحات درونی، درمان موضعی صحیح نقش بسیار مهمی در کنترل جوش دارد. یکی از محصولات گیاهی که با رویکرد طب سنتی طراحی شده، کرم چندمنظوره هیدا شمعدانی است.

این کرم به دلیل ترکیبات گیاهی خود، به ویژه عصاره شمعدانی، می تواند در هر دو نوع جوش هورمونی و عفونی مؤثر باشد:

• کمک به کاهش التهاب و قرمزی جوش ها
• دارای اثر ضدباکتری ملایم بدون آسیب به سد پوستی
• کمک به تنظیم ترشح چربی پوست
• مناسب برای استفاده موضعی روی جوش های فعال
• قابل استفاده در کنار اصلاح تغذیه و درمان های درونی

مراقبت های روزانه تکمیلی

• شست وشوی صورت با شوینده ملایم و آب ولرم
• خودداری از فشار دادن یا ترکاندن جوش ها
• استفاده منظم ولی متعادل از محصولات موضعی
• تمیز نگه داشتن وسایل آرایشی و روبالشی